Glikacja - wpływ cukru na skórę, kolagen i zmarszczki

Glikacja to nieenzymatyczna reakcja między cukrami redukującymi, takimi jak glukoza i fruktoza, a białkami, lipidami oraz kwasami nukleinowymi. Zaawansowane produkty glikacji (AGE) odgrywają istotną rolę w procesie starzenia się skóry i różnego rodzaju problemach skórnych. Poziom AGE wzrasta liniowo wraz z wiekiem, ale wpływa na niego również Twoja dieta.

Glikacja – co to?

Glikacja stanowi naturalną reakcję we wszystkich organizmach żywych. Nieenzymatyczna reakcja chemiczna zachodzi pomiędzy cukrami redukującymi (np. glukoza, fruktoza, sacharoza) a białkami, lipidami i kwasami nukleinowymi.

Zaawansowane produkcji glikacji AGE (ang. Advanced Glycation End-Products) to tzw. brązowe substancje, które powstają w późnym etapie reakcji glikacji między cukrami redukującymi (np. glukozą) a wolnymi grupami aminowymi w białkach, kwasach nukleinowych lub lipidach. Nieenzymatyczne brunatnienie tkanki śródmiąższowej skóry oraz kolagenu przyspiesza procesy starzeniowe skóry [1-4].

Jak glikacja wpływa na skórę?

Kolagen i elastyna to główne białka budujące skórę, a w procesie glikacji powstają wiązania kowalencyjne między cząsteczkami kolagenu i elastyny w skórze właściwej. Glikacja białek powoduje, że łączą się one z cukrami, w wyniku czego powstają końcowe produkty zaawansowanej glikacji (AGE). Więcej wiązań krzyżowych w strukturze kolagenu i elastyny oznacza sztywnienie ich włókien, mniejszą rozpuszczalność i niższą podatność na trawienie enzymatyczne. W skórze zachodzą więc zmiany strukturalne, morfologiczne oraz funkcjonalne [4-7].

Jak wskazują autorzy publikacji pt. „Indukcja glikacji oraz działanie antyglikacyjne składników produktów do pielęgnacji skóry w badaniach na żywych eksplantatach ludzkiej skóry” z 2011 roku, zauważalne oznaki glikacji mogą pojawiać się ok. 30. roku życia i nasilają się wraz z wiekiem [6].

Końcowe produkty zaawansowanej glikacji (AGE) wpływają na różne warstwy skóry, takie jak:

• płaszcz hydro-lipidowy – AGE zmniejszają zawartość ceramidów i produkcję lipidów naskórka, przez co degradacji ulega bariera skórna, zmniejsza się warstwa naskórka i spowalniają procesy regeneracji skóry,
• keranocyty (komórki naskórka) – maleje integralność warstwy rogowej naskórka, który ulega ścieńczeniu,
  melanocyty (komórki barwnikowe, które wytwarzają melaninę) – produkcja melaniny jest stymulowana, a skóra staje się bardziej podatna na fotostarzenie,
• fibroblasty (komórki tkanki łącznej w skórze właściwej, które produkują kolagen) – glikacja przyspiesza ich apoptozę, czyli naturalną śmierć komórek,
• skóra właściwa (ECM) – AGE ulegają sieciowaniu (wiązaniu) z kolagenem i elastyną, prowadząc do długotrwałej akumulacji białka, co zmienia równowagę między syntezą a degradacją macierzy zewnątrzkomórkowej i zaburza homeostazę skóry, prowadzi do niszczenia struktury białkowej i deformacji włókien [2].

Glikacja kolagenu powoduje również zażółcenie skóry, utratę zdolności fibroblastów do kurczenia się, przyspiesza proces starzenia się skóry [2].

Czy masz wpływ na poziom AGE w skórze?

Tak, częściowo masz wpływ na akumulację AGE w skórze, ponieważ źródła końcowych produktów zaawansowanej glikacji są:

• endogenne – wynikają z normalnego metabolizmu fizjologicznego, wieku (poziomy AGE w skórze wzrastają liniowo wraz z wiekiem), stanu zdrowia i metabolizmu,
• egzogenne – nasilają je m.in. nieprawidłowa dieta, zanieczyszczenia powietrza (w tym dym papierosowy) oraz promieniowanie UV [1].

Źródła naukowe pozostają zgodne – najważniejszy czynnik egzogenny, który wpływa na wyższą zawartość AGE w skórze, to spożywanie wysoko przetworzonej żywności. Wzrost AGE powoduje jednak nie tylko wysokie spożycie cukru, ale również określony sposób obróbki termicznej żywności – grillowanie, smażenie i pieczenie w wysokiej temperaturze [1].

Ogranicz spożycie cukru  

Dieta zachodnia obfituje w cukier i większość z nas spożywa go w nadmiarze. Nie trzeba wcale jeść słodyczy, cukier jest dodawany do wielu produktów spożywczych, takich jak płatki śniadaniowe, jogurty, gotowe sosy, napoje gazowane, a nawet suplementy diety.

Jak wskazują autorzy artykułu naukowego z 2015 roku, przeprowadzono badanie, którego wyniki wskazały, że ścisła kontrola poziomu cukru we krwi po czterech miesiącach pomogła zmniejszyć produkcję glikozylowanego kolagenu aż o 25% [7].  

Między innymi dlatego sprawdzamy składy suplementów diety pod kątem zawartości cukru, również w postaci miodu czy zagęszczonych soków owocowych. Przejrzyście wskazujemy, które produkty nie zawierają takich dodatków lub mają w składzie ich alternatywy – takie jak słodziki o zerowym indeksie glikemicznym, np. glikozydy stewiolowe ze stewii.

SPRAWDŹ NASZ RANKING KOLAGENU DO PICIA

RANKING KOLAGENÓW DO PICIA

Spożywaj więcej antyoksydantów

W badaniach in vitro nad albuminą (jednym z głównych, najbardziej rozpowszechnionych białek we krwi) naukowcy wykazali, że przeciwutleniacze, takie jak kwas askorbinowy (witamina C), α-tokoferol, niacynamid, ryboflawina, cynk i mangan, mogą hamować glikację [2].

W badaniu prowadzonym na zwierzętach kwas alfa-liponowy hamował glikację kolagenu w ścięgnach ogona u szczurów karmionych fruktozą. W innym badaniu na myszach właściwości hamujące glikację kolagenu naukowcy przypisali zielonej herbacie, witaminom C i E oraz połączeniu NAC z tauryną i okserutyną [2].

Co ciekawe, również niektóre przyprawy i zioła w badaniach in vitro hamowały glikację albuminy (białka). Dotyczyło to imbiru, cynamonu, goździków, majeranku, rozmarynu oraz estragonu, które zawierają fenole [2].

Nie zatrzymasz glikacji całkowicie

Pamiętaj, że glikacja jest naturalnym procesem i nie da się całkowicie jej wyeliminować, niezależnie od stylu życia. Możesz jednak minimalizować negatywne skutki glikacji, dbając o zdrowe nawyki żywieniowe, regularną aktywność fizyczną i zdrowy styl życia.

Suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety. Suplement diety nie ma właściwości leczniczych. Powyższa treść ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje porady medycznej. Zanim wprowadzisz jakiekolwiek zmiany pod kątem swojego zdrowia, skonsultuj się z lekarzem.

Przeczytaj podobne artykuły:

• Co niszczy kolagen w organizmie? - Lista 14 wrogów kolagenu.
• Synteza kolagenu – jak pobudzić produkcję kolagenu?
• Bierzesz suplementy? Tych dodatków w składzie lepiej unikaj!
• Kolagen z witaminą C - Ranking 10 najlepszych - Czy warto?
• Witamina C - na co pomaga?