Zasady działania algorytmu oceny suplementów diety z omega-3

Nasz algorytm ocenia skład każdego produktu, łącznie przyznając od 0 do 100 punktów. Zastosowaliśmy go w poniższym rankingu:

RANKING OMEGA-3

Co ocenia algorytm omega-3? Za co daje najwyższe oceny?

Suplementy diety z omega-3 mogą otrzymać najwięcej punktów w 4 kluczowych kategoriach:

• maks. 50 punktów za jakość oleju – źródło, formę kwasów omega-3, certyfikat (IFOS, IAOS, IKOS) lub standaryzację, wskaźnik TOTOX, liczbę nadtlenkową i liczbę anizydynową (zawierają się w certyfikatach),
• maks. 20 pkt za zawartość kwasów – EPA + DHA od 1000 mg,
• maks. 15 pkt za przeciwutleniacze – witaminę E (tokoferole), ekstrakt z liści rozmarynu, ekstrakt z zielonej herbaty, MCT,
• maks. 10 pkt za czysty skład – brak konserwantów i brak zbędnych polepszaczy.

Przyznajemy także dodatkowe punkty:

• maks. 5 pkt za składniki dodatkowe i certyfikaty – np. za witaminy A, D, E, K lub dodatkowe certyfikaty suplementu diety.

Poniżej przedstawiamy szczegóły oceny suplementów z omega-3 według naszego algorytmu.

Jakość oleju (maks. 50 pkt)

• Surowiec omega-3 może otrzymać od nas maks. 50 pkt za jakość oleju. Na tę ocenę składa się kilka kryteriów:
• źródło surowca (maks. 15 pkt),
• forma omega-3 (maks. 10 pkt),
• certyfikat surowca (maks. 25 pkt), a surowiec bez certyfikatu oceniamy za standaryzację, wskaźnik TOTOX, liczbę nadtlenkową i liczbę anizydynową (również maks. 25 pkt).

Kryteria te dokładniej omawiamy poniżej.

Źródło oleju (maks. 15 pkt)

Rozróżniamy punktację dla różnych źródeł olejów w suplementach z omega-3. Różnice te wynikają przede wszystkim z odmiennej zawartości kwasów EPA i DHA [1], a także ze względów bezpieczeństwa i profilu biologicznego olejów [2]. Dlatego omega-3: 

• z kryla [3] sardeli [4], sardynek [5], mikroalg [6], nasion chia [7], ogórecznika [8], lnu [9] oraz innych, niekonwencjonalnych, ale dobrych źródeł, także mieszanych [10] – 15 pkt,
• z dorsza, makreli i ryb (konkretnych gatunków) [10] – 5 pkt,
• bez informacji o pochodzeniu – 0 pkt.

Forma omega-3 (maks. 10 pkt)

Ponieważ forma kwasów omega-3 ma istotny wpływ na ich wchłanianie, to jedno z kluczowych kryteriów oceny jakości surowca. Nasz algorytm ocenia:

• trójglicerydy – 10 pkt,
• estry – 5 pkt,
• brak informacji o formie omega-3 – 0 pkt.

Surowiec z certyfikatem (IFOS, IAOS, IKOS) (25 pkt)

Najwyżej oceniamy surowce z certyfikatami IFOS, IAOS lub IKOS. Są one bardzo ważne dla suplementów omega-3, ponieważ gwarantują, że produkt spełnia surowe standardy czystości, działania i świeżości. 

Surowiec bez certyfikatu (maks. 25 pkt)

Surowiec omega-3 bez certyfikatu może otrzymać od nas maks. 25 pkt. Na tę ocenę składają się poniższe kryteria punktacji.

Wskaźnik TOTOX (maks. 10 pkt)

Im niższy TOTOX, tym świeższy olej. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności rekomenduje wybór olejów ze wskaźnikiem TOTOX poniżej 25 [17], a my oceniamy:

• TOTOX <10 – 10 pkt,
• TOTOX <25 – 5 pkt,
• brak informacji o TOTOX – 0 pkt.

Standaryzacja (5 pkt)

Standaryzacja oleju polega na ustaleniu w nim minimalnej zawartości składników biologicznie czynnych. W przypadku omega-3 oceniamy standaryzację na zawartość kwasów EPA i DHA:

• olej standaryzowany – 5 pkt,
• olej niestandaryzowany – 0 pkt.

Przeczytaj niżej o właściwościach kwasów EPA i DHA [Przejdź]

Liczba nadtlenkowa i liczba anizydynowa (maks. 10 pkt)

Nasz algorytm korzysta z następującej punktacji:

• liczba nadtlenkowa (≤5meq/kg) – 5 pkt,
• liczba anizydynowa (≤20) – 5 pkt.

Zawartość kwasów EPA i DHA (maks. 20 pkt)

Kwasy EPA i DHA to 2 z 3 kluczowych kwasów tłuszczowych omega-3. W przeciwieństwie do kwasu ALA, który występuje w olejach roślinnych, EPA i DHA znajdują się głównie w tłustych rybach morskich oraz algach. Większość osób suplementuje omega-3 właśnie pod kątem EPA i DHA, dlatego wysoko punktujemy ich zawartość w produktach:

• EPA + DHA ≥1000 mg (20 pkt),
• EPA + DHA ≥500 mg (15 pkt),
• EPA + DHA ≥250 mg (10 pkt),
• EPA + DHA <200 mg (0 pkt).

Przeciwutleniacze (maks. 15 pkt)

Kwasy tłuszczowe omega-3 są bardzo podatne na utlenianie (jełczenie). W wyniku tego procesu powstają nadtlenki lipidów i aldehydy, które nie tylko pogarszają smak i zapach surowca, ale również obniżają jego wartość biologiczną, a nawet mogą być szkodliwe dla zdrowia. Żeby spowalniać proces utleniania omega-3, konieczne jest stosowanie przeciwutleniaczy.

Zawartość przeciwutleniaczy w składzie suplementów z omega-3 oceniamy w następujący sposób:

• witamina E (tokoferole): 5 pkt – ma właściwości antyoksydacyjne i spowalnia utlenianie PUFA [19].
• ekstrakt z liści rozmarynu: 5 pkt – zapobiega jełczeniu olejów, alternatywa lub uzupełnienie dla witaminy E [20].
• ekstrakt z zielonej herbaty: 3 pkt – może spowalniać utlenianie, ale jest mniej skuteczny niż rozmaryn i witamina E, bo działa słabiej w lipidach. Częściej dodaje się go dla marketingu prozdrowotnego i synergii, niż dla samej stabilizacji omega-3 [21],
• olej MCT (C8, C10): 2 pkt – zawiera średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe, które są bardzo stabilne chemicznie (nie ulegają utlenianiu tak łatwo jak omega-3), dlatego chroni kwasy EPA i DHA przed utlenianiem [22].

Czysty skład (maks. 10 pkt)

Omega-3 z czystym składem otrzymują od nas 10 pkt. Za zbędne składniki dodatkowe przyznajemy punkty minusowe:

• konserwanty (sorbinian potasu, benzoesan sodu): -5 pkt – są stosowane przeciwko rozwojowi mikroorganizmów, jednak czysty olej rybi/algowy nie jest podatny na psucie mikrobiologiczne,
• barwniki, aromaty, wzmacniacze smaku itp.: -5 pkt – to składniki zbędne, które w żaden sposób nie przyczyniają się do właściwości kwasów omega-3.

Składniki dodatkowe i certyfikaty (maks. 5 pkt)

W składzie suplementów z omega-3 punkty przyznajemy również za dodatkowe składniki i certyfikaty, które mogą korzystnie wpływać na jakość produktu. To:

• witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A, D, E, K) [23], [24], [25] – 1 pkt za każdą witaminę,
• inne składniki dodatkowe (np. koenzym Q10, astaksantyna) – 1 pkt za każdy składnik, 2 pkt za 2 lub więcej składników, 
• certyfikaty (np. Marine Stewardship Council [26], Friend of the Sea [27], PL-EKO-07 [28] – 1 pkt za każdy certyfikat.

Przyznajemy maks. 5 pkt za witaminy, certyfikaty i inne składniki dodatkowe w omega-3.

Sprawdź nasz ranking suplementów z omega-3, których składy ocenia nasz algorytm:

RANKING OMEGA-3