Dna moczanowa - objawy, dieta i szybkie leczenie artretyzmu

Artretyzm, nazywany też dną moczanową i podagrą, jest jedną z najczęściej odnotowywanych chorób w historii medycyny. Odsetek chorych w ciągu ostatnich dziesięciu lat wzrósł o 20%. Kiedyś artretyzm miał miano choroby bogaczy, bo ściśle wiąże się z ciężką, tłustą dietą. Z tego artykułu dowiesz się, jakie są przyczyny i objawy dny moczanowej oraz jaką stosować dietę, aby złagodzić przebieg artretyzmu.

Co to jest dna moczanowa?

Dna moczanowa (artretyzm, podagra, gdy dotyczy palucha) to zapalenie stawów, które wynika z odkładania się kryształów moczanu sodu (MSU) w stawach i tkankach miękkich. Artretyzm stanowi efekt przewlekłej hiperurykemii – podwyższonego stężenia kwasu moczowego we krwi. Hiperurykemia jest z kolei skutkiem nieprawidłowej diety.

Dna moczanowa to choroba układowa. Oznacza to, że poza stawami może zajmować nerki (kamica moczanowa, nefropatia), tkankę podskórną (guzki dnawe), a przewlekła hiperurykemia wiąże się z większym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych i metabolicznych (cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze, otyłość) [1-5].

Poniżej znajdziesz dokładny opis ataków choroby.

Pamiętaj jednak, by nawet pojedynczy atak artretyzmu skonsultować z lekarzem. Nieleczona dna może rozwijać się latami, co prowadzi do groźnych powikłań, a nawet przedwczesnej śmierci [1-5].

Jakie są objawy dny moczanowej?

Ataki dny moczanowej rozpoczynają się nagle i trwają przeważnie od dwóch do czterech dni. Pierwszy atak pojawia się zazwyczaj w obrębie stawu śródstopno-paliczkowego podstawy dużego palca (kolejne mogą występować w innych stawach).

Główne objawy ostrych napadów dny moczanowej:

• zaczerwienienie,
• tkliwość,
• miejscowa gorączka,
• obrzęk stawu,
• klasyczna lokalizacja – staw śródstopno-paliczkowy palucha [1-6].

Ból wywołany artretyzmem rozpoczyna się najczęściej w nocy, gdy temperatura naszego ciała spada. Najbardziej intensywnie odczuwamy go po około 8–12 godzinach i rano, zaraz po przebudzeniu. W ciągu dnia, „rozchodzony", nieco ustępuje, ale nadal pozostaje dokuczliwy, szczególnie gdy zdejmiesz obuwie.

Nawet nieleczone ataki dny moczanowej często ustępują samoistnie. Z czasem jednak ataki choroby są częstsze, obejmują więcej stawów, a okresy międzynapadowe skracają się. W końcu przechodzą w przewlekłą postać choroby.

Główne objawy przewlekłej (zaawansowanej) dny moczanowej:

• guzki dnawe – złogi kryształów moczanu pod skórą, np. w małżowinach usznych, wokół stawów rąk, stóp, łokci,
• przewlekły ból i ograniczenie ruchomości stawów,
• kamica moczanowa i uszkodzenie nerek – u części chorych pojawiają się objawy nefrologiczne [1-5].

Jakie są przyczyny artretyzmu?

Główną przyczyną dny moczanowej jest hiperurykemia, czyli podwyższone stężenie kwasu moczowego w surowicy (powyżej 6,5 mg/dl czyli 390 mmol/l).

Kwas moczanowy jest produktem rozpadu puryn, czyli związków, jakie występują w niektórych pokarmach.

Co jeszcze może powodować dnę moczanową?

• uwarunkowania genetyczne, które wiążą się z zaburzeniami metabolizmu kwasu moczowego,
• czynniki zdrowotne – (otyłość), nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, choroby metaboliczne,
• płeć – mężczyźni chorują nawet siedem razy częściej niż kobiety,
• wiek – zazwyczaj chorują osoby po 40 roku życia, wśród kobiet największy odsetek zachorowań występuje po menopauzie,
• dieta wysokopurynowa – mięso, podroby, owoce morza,
• odwodnienie organizmu,
• choroby nowotworowe,
• urazy lub zabiegi operacyjne,
• niektóre leki – moczopędne, cyklosporyny, kwas acetylosalicylowy w dawce poniżej 2 g na dobę (popularny Acard, Polocard)
• nadużywanie alkoholu – głównie piwa i mocnych alkoholi [1-6].

Dna moczanowa – jakie wykonać badania?

Jeśli podejrzewasz u siebie dnę moczanową, niezwłocznie skonsultuj się z lekarzem

Badanie, które jednoznacznie potwierdza artretyzm, to ocena płynu stawowego pod mikroskopem. Badanie to pozwala wykluczyć infekcje bakteryjne oraz rozróżnić dnę moczanową od dny rzekomej (chondrokalcynoza), która daje bardzo podobne objawy, ponieważ w stawach również gromadzą się kryształy, ale innych związków, a jej przyczyny są jednak inne niż przy dnie moczanowej [2].

Jeżeli lekarz szybko rozpozna artretyzm i wdroży odpowiednie leczenie, może skutecznie zapobiec postępowi tej choroby.

Aby zdiagnozować artretyzm, w pierwszej kolejności wyklucz inne choroby stawów, takie jak reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) oraz choroba zwyrodnieniowa stawów (ChZS) [5].

Bardzo ważne w tym miejscu są wywiad i analiza czynników, które sprzyjają rozwojowi dny moczanowej – o nich pisałam wyżej.

Czasami, szczególnie u młodych pacjentów, konieczne okazuje się oznaczenie poziomu moczanów, które w ciągu doby są wydalane wraz z moczem przez nerki.

Oprócz badań laboratoryjnych lekarze zalecają także, by wykonywać badania USG stawów oraz rentgen. W czasie tych badań szukają nadżerek, zwężenia szczeliny stawowej czy guzków dnawych. Pamiętaj jednak, że zmiany te pojawiają się dopiero na późniejszym etapie choroby [2].

Jaka dieta jest najlepsza przy dnie moczanowej?

Jeśli chorujesz na dnę moczanową, Twoja dieta powinna być bogata w:

• warzywa i owoce
• niskotłuszczowe produkty mleczne,
• chude mięso i ryby.

Pamiętaj także, aby pić dużo wody – lepiej mniej, a częściej niż dużo na raz. Nie bój się pić także kawy czy herbaty. Wyjątek stanowi okres ostrego napadu choroby. Niektórzy specjaliści odradzają w tym czasie picie dużych ilości kawy czy mocnej herbaty, ponieważ mogą odwadniać organizm, a prawidłowe nawodnienie jest wtedy kluczowe [7-9].

Jak już wiesz, za dnę moczanową odpowiada kwas moczowy, który jest produktem metabolizmu związków purynowych. Oznacza to, że ilość związków purynowych w produkcie nie jest równa ilości kwasu moczowego, który z nich powstaje.

Puryny są obecne praktycznie w każdym produkcie, dlatego nie możesz całkowicie ich wyeliminować. Jeśli jednak wiesz, co jeść, a czego unikać przy dnie moczanowej, możesz odpowiednio skomponować codzienne menu przeciw chorobie.

Przygotowałam dla Ciebie tabelę w której znajdziesz ilość puryn w 100 g produktu. Możesz z niej skorzystać, gdy komponujesz swój jadłospis [7-9].

A co z solą przy dnie moczanowej?

Sód, czyli główny składnik soli kuchennej, sprzyja koncentracji kwasu moczowego. Ponadto nadmiar sodu sprzyja nadciśnieniu i obciąża nerki, a ich praca jest kluczowa przy wydalaniu kwasu moczowego. Dlatego podczas przygotowywania potraw postaraj się ograniczyć ilość soli i wybieraj naturalne przyprawy, które dodatkowo wspomagają proces trawienia [7].

Gdy pamiętasz o liście produktów dozwolonych i zakazanych (albo tych, których warto unikać), możesz cieszyć się życiem bez ataków dny moczanowej.

Jak leczyć dnę moczanową?

Pamiętaj, aby każdy atak dny moczanowej skonsultować z lekarzem.

Głównym celem leczenia artretyzmu jest zapobieganie kolejnym atakom. Jeśli jednak pojawi się atak, leczenie polega na jak najszybszym zwalczeniu bólu i objawów zapalenia stawów [10].

Zazwyczaj lekarze zalecają w pierwszej kolejności niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) oraz kolchicynę lub glikokortykosteroidy [10].

Kolchicyna to specyficzny lek przeciwzapalny. Nie działa przeciwbólowo ani immunosupresyjnie (hamowanie aktywności układu odpornościowego) w klasyczny sposób. Działa na poziomie komórkowym, dzięki temu skutecznie hamuje stan zapalny, który wywołują kryształy moczanów, ale nie obniża jego poziomu. Kolchicynę lekarze podają przez bardzo krótki okres, zaraz po ataku [2], [11].

Jeżeli Twoje ataki dny moczanowej powtarzają się, konieczne jest leczenie przewlekłe, czyli terapia, która obniża kwas moczowy. Lekarz wprowadza leki, które zapobiegają atakom i odkładaniu się kryształów kwasu moczowego w stawach, np. allopurynol. Celem takiego leczenia jest utrzymanie stężenia kwasu moczowego we krwi poniżej 6 mg/dl [10].

Jeśli chorujesz na dnę moczanową, pamiętaj, że:

• zmiana stylu życia,
• ograniczenie alkoholu i żywności bogatej w puryny,
• utrzymywanie prawidłowej masy ciała,
• regularne nawodnienie,
• aktywność fizyczna
• oraz odpowiednia farmakoterapia

pozwolą Ci skutecznie kontrolować chorobę i zapobiec jej powikłaniom.

Jakie są domowe sposoby na dnę moczanową?

Stosuj odpowiednią dietę, dbaj o kondycję fizyczną, kontroluj poziom glukozy i lipidów we krwi, a w znaczący sposób ograniczysz rozwój dny moczanowej.

Jeśli lubisz, możesz pić herbatki ziołowe.

Gdy łączysz zioła, które działają moczopędnie, z dużymi ilościami płynów, pomożesz swojemu organizmowi oczyścić się z toksyn i szkodliwych produktów przemiany materii. Wyeliminujesz również obrzęki i zahamujesz nadmierne zatrzymanie wody.

Poniżej przygotowałam dla Ciebie kilka przykładow herbatek. Pamiętaj jednak, aby najpierw bezwzględnie skonsultować się z lekarzem, ponieważ nadmierne spożywanie lub łączenie ziół z lekami może wchodzić z nimi w interakcje lub niekorzystnie wpływać na inne funkcje organizmu [12].

• liść pokrzywy (Urtica dioica) – działa moczopędnie, może wspomagać wydalanie kwasu moczowego przez nerki, zawiera także związki przeciwzapalne,
• liść brzozy (Betula pendula/pubescens) – ma silne właściwości diuretyczne, tradycyjnie stosowany w kuracjach „przepłukujących” nerki,
• czarci pazur (Harpagophytum procumbens) – działa przeciwzapalnie i przeciwbólowo dzięki zawartości (harpagozydów),
• arcydzięgiel lekarski (Angelica archangelica) – zawiera olejki eteryczne o łagodnym działaniu spazmolitycznym (rozkurczanie mięśni gładkich) i moczopędnym; wspomaga trawienie,
• korzeń lubczyku (Levisticum officinale) – ma właściwości moczopędne, tradycyjnie używany w infekcjach układu moczowego i obrzękach.
• korzeń mniszka lekarskiego (Taraxacum officinale) – znany z działania żółciopędnego i moczopędnego, zawiera inulinę korzystną w metabolizmie glukozy.
• nawłoć pospolita (Solidago virgaurea) – silnie moczopędna, stosowana w fitoterapii nerek i pęcherza, wspiera wydalanie metabolitów [12].

Jeśli cierpisz na dnę moczanową, możesz rozważyć także suplementację kolagenu. Choć kolagen nie ma wpływu na stężenie kwasu moczowego w surowicy, może poprawiać komfort życia jako dodatek na ogólną "kondycję stawów".

Artretyzm to bolesna choroba wielonarządowa, która utrudnia codzienne funkcjonowanie. Jeśli wcześnie ją zdiagnozujesz i podejmiesz właściwe leczenie, a także wyeliminujesz czynniki ryzyka, możesz spowodować, że objawy ustąpią.

---