Ashwagandha w Polsce - uchwała GIS

Porcje ashwagandhy, które naukowcy stosowali w badaniach, różnią się od tych, jakie zalecają producenci suplementów diety. Sprawdź, z czego wynika ta rozbieżność.

Spis treści (kliknij, by przejść do sekcji)

Ashwagandha w badaniach

Badania suplementacji ashwagandhy, do jakich dotarłam, obejmują porcje dzienne od 120 mg do nawet 5000 mg ekstraktu z korzenia na dobę. Zdecydowana większość badań opierała się jednak na protokole stosowania ashwagandhy dwa razy dziennie po 300 mg. 

Ponieważ główną substancją aktywną ashwagandhy są witanolidy, to właśnie ich dotyczy standaryzacja ekstraktów z tej rośliny. Badania wykorzystywały standaryzowane ekstrakty z od 1,5% do 35% witanolidów [1-6]. Natrafiłam również na badania, których treść nie ujawnia tych informacji. 

ZOBACZ NASZ RANKING SUPLEMENTÓW Z ASHWAGANDHĄ 

RANKING SUPLEMENTÓW Z ASHWAGANDHĄ

Sytuacja prawna ashwagandhy w Unii Europejskiej

Wśród dokumentów opublikowanych przez EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności) znajduje się „Kompendium środków botanicznych, które zawierają substancje występujące naturalnie, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzkiego, gdy są stosowane w żywności oraz suplementach diety” [7]. Na liście tej jest również Withania somnifera (L.) Dunal, czyli ashwagandha. Jako substancje budzące obawy wymieniono:

• w liściach – laktony steroidowe (witanolidy),
• w korzeniu – alkaloidy piperydynowe (anaferyna, anahigryna oraz różne alkaloidy m.in. witanina, somniferyna, somnina, tropina) [7].

Prawo unijne nie reguluje jednak kwestii związanych z porcjami dziennymi tych substancji. Ze względu na uwarunkowania zdrowotne społeczeństw państwa członkowskie przyjmują w tej kwestii krajowe regulacje. 

Ashwagandha w Polsce – uchwała wskazuje, ile witanolidów 

W Polsce ani Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 9 października 2007 r. dot. składu oraz znakowania suplementów diety, ani Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia nie określają dopuszczonych porcji dziennych ashwagandhy [8-9].  

W 2020 roku organ opiniodawczo-doradczy Głównego Inspektoratu Sanitarnego, zwany Zespołem ds. Suplementów Diety, wydał uchwałę wyrażającą opinię o stosowaniu Withania somnifera (L.) Dunal jako składnika suplementów diety. 

W myśl tej uchwały:

• Sproszkowany korzeń Withania somnifera (L.) Dunal można stosować w ilości poniżej 3 g (3000 mg) na dobę.  
• Maksymalna zawartość witanolidów nie może przekraczać 10 mg w zalecanej do spożycia dziennej porcji produktu.
• Podmiot wprowadzający do obrotu dany środek spożywczy powinien dołączyć specyfikację ilościową, która potwierdza zawartość witanolidów w przeliczeniu na zalecaną do spożycia dzienną porcję produktu.
• W oznakowaniu suplementów diety, które zawierają Withania somnifera (L.) Dunal, rekomenduje się umieścić ostrzeżenie:

Produkt nie powinien być spożywany w przypadku stosowania leków o działaniu uspokajającym, nasennym, przeciwpadaczkowym, nie stosować u dzieci, kobiet w ciąży i w trakcie laktacji.

Określona w ust. 1 maksymalna ilość sproszkowanego korzenia dotyczy suplementów dedykowanych osobom dorosłym, z wyłączeniem kobiet w ciąży i w trakcie laktacji [10]. 

Dlaczego uchwała traktuje ashwagandhę tak restrykcyjnie?

Dokument uchwały odwołuje się do wspomnianego wyżej „Kompendium” opublikowanego przez EFSA oraz do „Monografii o wybranych roślinach leczniczych” opublikowanej przez WHO [11].

W uzasadnieniu uchwały czytamy:

(...) Do głównych składników aktywnych występujących w witani ospałej należą laktony steroidowe, alkaloidy i saponiny. Laktony steroidowe obecne w witani ospałej to związki o strukturze ergostanu określane jako witanolidy. (...) Wiele z wymienianych w piśmiennictwie właściwości farmakologicznych witani ospałej przypisuje się obecności tej właśnie grupy związków, a w szczególności witaferynie A i witanolidowi D. (...) [10]

(...) Wśród najczęściej opisywanych skutków ubocznych stosowania witani ospałej wymienia się: zaburzenia żołądkowo-jelitowe, nudności oraz wymioty. Należy także wskazać, że ze względu na hamujące działanie na ośrodkowy układ nerwowy spożywanie preparatów zawierających tę roślinę może oddziaływać na inne leki działające na ośrodkowy układ nerwowy takie jak diazepam i klonazepam. Ponadto ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa spożycia witani ospałej w niektórych grupach populacji, jego stosowanie u dzieci, kobiet w czasie ciąży lub karmienia piersią jest przeciwwskazane. (...) [10]

W dalszej części znajdują się wspomniane wcześniej informacje o zaleceniach związanych z maksymalną porcją dzienną sproszkowanego korzenia, zawartością witanolidów oraz wymogi oznakowania suplementów w skład których wchodzi Withania somnifera (L.) Dunal. 

 

Czy uchwała o ashwagandzie ma moc prawną? 

W tym miejscu warto zaznaczyć, że uchwały Zespołu ds. Suplementów Diety nie stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego i są dokumentami wyłącznie pomocniczymi. Stanowią pisemną formę wytycznych, którymi kierują się organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie oceny prawidłowości kwalifikacji produktów do kategorii suplementów diety oraz ich bezpieczeństwa.

Uchwały są opracowywane przede wszystkim na potrzeby wewnętrzne GIS. W praktyce jednak dokumenty te traktowane są często jak znormalizowane wytyczne dla organów, jakie nadzorują rynek.

Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej gwarantuje bowiem Zespołowi ds. Suplementów Diety pozycję opiniodawczą przy Głównym Inspektorze Sanitarnym, w którego kompetencji leży nadzorowanie postępowań wyjaśniających, które dotyczą produktów objętych powiadomieniem o pierwszym wprowadzeniu do obrotu.

Z tego powodu uchwały publikowane przez Zespół mogą znacząco wpływać na wyniki postępowań prowadzonych przez GIS, a na pewno służą jako podstawa określająca jednolite kryteria rynkowe.

Taka sytuacja zmusza producentów, aby dostosować porcje dzienne swoich produktów do wytycznych określonych w uchwale.

Ashwagandha – co to takiego?

Ashwagandha, Withania somnifera (L.) Dunal, to sztandarowe zioło Ajurwedy, czyli tradycyjnej medycyny Indii. Chociaż w Indiach ashwagandhę stosowano od wieków, dopiero w ostatnich latach stała się ona popularna na całym świecie.

Ten artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje porady medycznej. Zanim wprowadzisz jakiekolwiek zmiany pod kątem swojego zdrowia, skonsultuj się z lekarzem.

Przeczytaj podobne artykuły:

• Co to jest Ashawagandha? Działanie i właściwości wg badań.
• 5 protokołów dawkowania Ashwagandhy - kiedy brać i ile mg?
• Co to są Witanolidy, jak działają i jak brać?

---